Zniesienie służebności

 

Częstym pytaniem jakie pojawia się podczas dyżurów w PNPP, jest kwestia zniesienia służebności. Zgodnie z art. 285 kodeksu cywilnego nieruchomość może zostać obciążona służebnością, tj. prawem rzeczowym, polegającym na tym, iż właściciel określonej nieruchomości może w określonym zakresie korzystać z nieruchomości obciążonej takim prawem, albo też, na ograniczeniu zakresu uprawnień właściciela nieruchomości obciążonej wobec jego nieruchomości.

Kwestia służebności została uregulowana w dziale III kodeksu cywilnego. Do najczęściej stosowanych w praktyce służebności należy zaliczyć służebności przechodu i przejazdu, w tym służebność drogi koniecznej, która jest ustanawiana w przypadku, gdy nieruchomość nie posiada lub posiada nieodpowiedni dostęp do drogi publicznej, jak również służebności przesytu, czy służebność budynkowa.

Prawo służebności ma charakter bezterminowy. Służebność powstaje zasadniczo na podstawie umowy pomiędzy właścicielem nieruchomości władnącej oraz właścicielem nieruchomości obciążonej. W pewnych sytuacjach nabycie prawa do służebności wiąże się z upływem czasu i może zostać nabyte w drodze zasiedzenia, jak również może zostać ustanowione na podstawie prawotwórczego orzeczenia sądu. Służebność podlega ujawnieniu w dziale III księgi wieczystej nieruchomości, którą takie prawo obciąża.

Ponieważ służebność jest co do zasady prawem bezterminowym, często okazuje się, że, takie prawo straci swoje gospodarcze uzasadnienie i stanie się jedynie źródłem nadmiernych obciążeń dla właściciela nieruchomości władnącej. Może tak się stać, np. w przypadku, w którym nieruchomość dawniej pozbawiona dogodnego dostępu do drogi publicznej i obsługiwana transportowo za pośrednictwem nieruchomości sąsiedniej, uzyska bezpośredni dostęp do drogi publicznej, albo też nieruchomość, do której dostawy mediów realizowane były poprzez działkę sąsiednią, będzie mogła zostać podłączona bezpośrednio do sieci znajdującej się np. w pasie drogowym.

Kodek cywilny określa  sytuacje, które powodują wygaśnięcie służebności lub stanowią podstawę do zainicjowania stosownego procesu. I tak:

Art. 291. [Zmiana treści lub sposobu wykonywania]

Jeżeli po ustanowieniu służebności gruntowej powstanie ważna potrzeba gospodarcza, właściciel nieruchomości obciążonej może żądać za wynagrodzeniem zmiany treści lub sposobu wykonywania służebności, chyba że żądana zmiana przyniosłaby niewspółmierny uszczerbek nieruchomości władnącej.

Art. 292. [Zasiedzenie służebności gruntowej]

Służebność gruntowa może być nabyta przez zasiedzenie tylko w wypadku, gdy polega na korzystaniu z trwałego i widocznego urządzenia. Przepisy o nabyciu własności nieruchomości przez zasiedzenie stosuje się odpowiednio.

Art. 293. [Wygaśnięcie]

  • 1. Służebność gruntowa wygasa wskutek niewykonywania przez lat dziesięć.
  • 2. Jeżeli treść służebności gruntowej polega na obowiązku nieczynienia, przepis powyższy stosuje się tylko wtedy, gdy na nieruchomości obciążonej istnieje od lat dziesięciu stan rzeczy sprzeczny z treścią służebności.

Art. 294. [Zniesienie za wynagrodzeniem]

Właściciel nieruchomości obciążonej może żądać zniesienia służebności gruntowej za wynagrodzeniem, jeżeli wskutek zmiany stosunków służebność stała się dla niego szczególnie uciążliwa, a nie jest konieczna do prawidłowego korzystania z nieruchomości władnącej.

Art. 295. [Zniesienie bez wynagrodzenia]

Jeżeli służebność gruntowa utraciła dla nieruchomości władnącej wszelkie znaczenie, właściciel nieruchomości obciążonej może żądać zniesienia służebności bez wynagrodzenia”.

Ponadto dokument, którym ustanowiono służebność, może zawierać jeszcze inne okoliczności jej zniesienia, zmiany lub wygaśnięcia.

Co do zmiany lub zniesienia współwłasności można jej dokonać u notariusza, ale tylko wtedy, gdy istnieje w temacie zmiany lub zniesienia służebności zgodna wola stron. W razie braku zgody – pozostaje jedynie droga sądowa przy spełnieniu powyższych przesłanek. Brak odpowiedniej formy niesienia zniesienia służebności może skutkować niemożliwością jej wykreślenia z księgi wieczystej.

Generalnie z praktyki sadowej wynika, że Sady bardzo niechętnie ingerują w zmiany sposobu wykonywania służebności lub ich zniesienia. Naprawdę trzeba mieść mocne argumenty, aby osiągnąć zamierzony cel sformułowany we wniosku czy pozwie.

Jerzy Potaczek

radca prawny

Scroll to Top